Bron: Syed Farid Alatas,
PressTV 11 maart 2026 ~~~
Recente gebeurtenissen – de buitengerechtelijke ontvoering van de Venezolaanse president Nicolás Maduro en zijn vrouw Cilia Flores door de Verenigde Staten; de ongeprovoceerde en illegale oorlog van de VS en Israël tegen Iran; de onrechtvaardige blokkade van brandstofleveringen aan Cuba; en natuurlijk de genocidale oorlog van Israël tegen Gaza met volledige Amerikaanse steun – hebben allemaal bijgedragen aan het bewijs van de realiteit van imperialisme in ons hedendaagse leven.
Waar het westerse imperialisme ooit de vorm aannam van direct koloniaal bestuur vanaf de Europese verovering van Amerika aan het einde van de vijftiende eeuw tot het midden van de twintigste eeuw, opereert het tegenwoordig indirect.
Het oefent nu economische, politieke en culturele controle uit over de wereldwijde meerderheid door middel van overreding, intimidatie, dreigementen en interventie.
Ondanks dat het overgrote deel van de wereld formeel gedekoloniseerd is, blijven we onderworpen aan overheersing, met name door de Verenigde Staten, in de vorm van economische controle en politieke dwang.
Dit is precies wat president Soekarno tijdens de Aziatisch-Afrikaanse Conferentie van 1955, ook bekend als de Bandung-Conferentie, neokolonialisme noemde.
Onlangs spraken de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, en de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, dr. Seyyed Abbas Araghchi, op afzonderlijke internationale conferenties, waarbij in hun toespraken twee sterk uiteenlopende visies op hoe de wereld eruit zou moeten zien tot uiting kwamen.
De ene was een groteske vertoning van imperialistische neigingen, terwijl de andere een pleidooi was voor internationale orde, respect en vrede.
Araghchi sprak op het Al-Jazeera Forum in Doha, dat van 7 tot 9 februari van dit jaar werd gehouden. Hij sprak over het recht op zelfbeschikking [van de Palestijnen], over de noodzaak om het internationaal recht te respecteren en over het belang van de strijd tegen een orde waarin grenzen van tijdelijke aard zijn, soevereiniteit voorwaardelijk is en veiligheid wordt bepaald door militaire bezetting.
Hij sprak in de context van de Israëlische kolonisatie van Palestina, maar hij had net zo goed over Venezuela of Iran kunnen spreken. Wat de Iraanse topdiplomaat bepleitte, is de dekolonisatie en de-imperialisering van de wereld.
Dit komt op een moment dat de Verenigde Staten bezig zijn het imperialisme te consolideren en de wereld te herwesterniseren. Dit brengt ons bij de toespraak van Rubio, die werd gehouden op de veiligheidsconferentie in München, een week nadat Araghchi in Doha had gesproken.
X_pressTV-20260304-1.png
Bedenk dat Rubio zich tot de Europeanen richtte. In het eerste deel van zijn toespraak verheerlijkte Rubio de stichting van Amerika, zonder ook maar één keer te verwijzen naar de genocide die de Europese “ontdekkers” op de inheemse bevolking hebben gepleegd.
In plaats daarvan verwees hij naar het christelijk geloof als een heilige erfenis die door de kolonisten uit Europa was meegebracht naar wat zij de “Nieuwe Wereld” noemden, maar dat bij de inheemse bevolking bekend stond als Abya Yala.
Rubio benadrukte dat “wij deel uitmaken van één beschaving – de westerse beschaving. Wij zijn met elkaar verbonden door de meest hechte banden die naties kunnen hebben, gesmeed door eeuwen van gedeelde geschiedenis, christelijk geloof, cultuur, erfgoed, taal, afkomst en de offers die onze voorvaderen samen hebben gebracht voor de gemeenschappelijke beschaving waarvan wij de erfgenamen zijn geworden.”
Vervolgens somde hij de grote wetenschappelijke en culturele prestaties van de westerse beschaving op, zonder enige verwijzing naar de belangrijke bijdragen van de Chinezen, Indiërs en moslims aan de totstandkoming van het moderne Westen, laat staan naar het Europese en Amerikaanse racisme, vrouwenhaat, slavernij en kolonialisme waarop de moderne en industriële ontwikkeling van het Westen was gebaseerd.
Niet alleen ontbrak het in Rubio’s toespraak volledig aan multiculturalistische gevoeligheid, maar het straalde ook xenofobie uit. Hij betreurde het dat “onze deuren zijn opengesteld voor een ongekende golf van massale migratie die de samenhang van onze samenlevingen, de continuïteit van onze cultuur en de toekomst van onze bevolking bedreigt”.
Hij verheerlijkte de bombardementen op Iran in juni 2025 en de ontvoering van de president en first lady van Venezuela. Rubio betreurde de antikoloniale bewegingen die hebben bijgedragen aan de neergang van de westerse imperiums en riep op tot vernieuwing en herstel van de westerse beschaving om “een nieuwe westerse eeuw op te bouwen”.
Hij merkte op dat de westerse beschaving zich vijf eeuwen lang had uitgebreid door het werk van haar missionarissen en soldaten, en continenten had gekoloniseerd en imperiums had gesticht. Maar vanaf 1945 begon het Westen aan een terugval.
Rubio vertelde het publiek in München dat president Donald Trump en de Verenigde Staten met Europa wilden samenwerken om terug te keren naar het westerse tijdperk van dominantie. Voor ons in Azië, Afrika en Latijns-Amerika zou dit worden opgevat als de wil om ons te herwesteren, dat wil zeggen om ons opnieuw de westerse vorm van moderniteit op te leggen.
X_PressTV-20260305-1.png
De geest die Rubio onder de Europeanen wil aanwakkeren, een geest die “schepen naar onbekende zeeën stuurde en onze beschaving deed ontstaan”, is beslist imperialistisch. Wij vrezen dat de recente initiatieven van de Verenigde Staten in Gaza, Venezuela en Iran het resultaat zijn van die geest.
Het opnieuw bevestigen van de superioriteit van het Westen en het uiten van de wil om zijn dominante, imperialistische rol in de wereld te hernieuwen, is waarschijnlijk een weerspiegeling van de waargenomen zwakte en de angst om een “vage en zwakke echo” te worden van hun verleden, zoals Rubio het uitdrukte. De derde wereld, de mondiale meerderheid, de volkeren van Azië, Afrika en Latijns-Amerika moeten hiervoor op hun hoede zijn en zich hiertegen wapenen.
De anti-imperialistische impuls is er altijd geweest, maar door bepaalde veranderingen en bewegingen die de afgelopen jaren zijn ontstaan, is het Westen gealarmeerd.
Hieronder vallen de opkomst van de BRICS-landen en het idee van de-dollarisering, regionale herschikkingen in de Afrikaanse Sahel die de Franse en Amerikaanse controle afwijzen, de consolidatie van banden tussen socialistische staten zoals China, Noord-Korea en Rusland om de westerse dominantie tegen te gaan, en de Latijns-Amerikaanse Roze Golf, dat wil zeggen de golf van linkse politieke bewegingen en regeringen die daar sinds het einde van de jaren negentig en het begin van de jaren 2000 zijn ontstaan.
Het standvastige anti-imperialistische en anti-zionistische standpunt van Iran en zijn krachtige verzet tegen Amerikaanse inmenging in de zaken van West-Aziatische landen maken deel uit van het mondiale anti-imperialisme.
Het Westen, onder leiding van de Verenigde Staten, is daarom een tanende hegemonie. Dit is niet alleen een objectieve realiteit, maar wordt ook door iedereen zo ervaren, ook in het Westen. Hoewel het Westen in verval is, zal het vechten om zijn glorie te herwinnen en daarbij roekeloos en bloedig te werk gaan, uit angst en toenemende onzekerheid.
Wij in Azië, Afrika en Latijns-Amerika, onze burgers, maatschappelijke bewegingen en regeringen, moeten beslissen aan welke kant van de geschiedenis we willen staan.
, de consolidatie van banden tussen socialistische staten zoals China, Noord-Korea en Rusland om de westerse dominantie tegen te gaan, en de Latijns-Amerikaanse Roze Golf, dat wil zeggen de golf van linkse politieke bewegingen en regeringen die daar sinds het einde van de jaren negentig en het begin van de jaren 2000 zijn ontstaan.
Het standvastige anti-imperialistische en anti-zionistische standpunt van Iran en zijn krachtige verzet tegen Amerikaanse inmenging in de zaken van West-Aziatische landen maken deel uit van het mondiale anti-imperialisme.
Het Westen, onder leiding van de Verenigde Staten, is daarom een tanende hegemonie. Dit is niet alleen een objectieve realiteit, maar wordt ook door iedereen zo ervaren, ook in het Westen. Hoewel het Westen in verval is, zal het vechten om zijn glorie te herwinnen en daarbij roekeloos en bloedig te werk gaan, uit angst en toenemende onzekerheid.
Wij in Azië, Afrika en Latijns-Amerika, onze burgers, maatschappelijke bewegingen en regeringen, moeten beslissen aan welke kant van de geschiedenis we willen staan.
Laten we toe dat het internationaal recht en de soevereiniteit worden uitgehold en dat neokolonialisme en imperialisme worden bevorderd, door actief deel te nemen aan dat proces of door ons stilzwijgend medeplichtig te maken, of sluiten we ons aan bij de krachten van het anti-imperialisme?
Het moment komt dat we deze keuzes moeten overwegen.
Syed Farid Alatas is hoogleraar aan de afdeling Sociologie & Antropologie van de Nationale Universiteit van Singapore.